Natuurgebied
Stalkerheide

Stalkerheide maakt deel uit van het Overgangsgebied Kempen-Haspengouw, een bijzonder natuurgebied op de grens van twee verschillende landschappen.

Een groeiend natuurgebied
Limburgs Landschap startte in 2012 met de aankoop van percelen in het deelgebied Hesselsberg in Zutendaal. Enkele jaren later kwamen daar de zuidelijker gelegen deelgebieden Stalkerheide in Zutendaal en Roelerheide in Lanaken bij. Binnenkort worden via een uitbreiding van het natuurbeheerplan nog twee extra deelgebieden toegevoegd: Mandel in Zutendaal en De Kiewit in Lanaken.

Op de grens van Kempen en Haspengouw
Het gebied ligt precies op de overgang tussen de Kempen en Haspengouw. Daardoor komen hier kenmerken van beide streken samen. In het noorden vind je droge tot vochtige Kempische zandgronden, terwijl in het zuiden meer vochtige tot natte (zand)leemgronden van Haspengouw voorkomen.

Die variatie zorgt voor een afwisselend landschap. Op de hogere, drogere gronden van het Kempisch Plateau vind je heiderelicten, jeneverbesstruwelen en droge boscomplexen. In de lagere en nattere beekvalleien liggen hooilanden, bronbossen met goudveil, broekbossen en ruige vegetaties. De hoogteverschillen en de grote variatie aan landschappen maken het gebied aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers.

Kleine beekvalleien
Vijf mooie beekvalleien lopen door dit gemeentegrensoverschrijdende gebied. De Zutendaalbeek en Broekerbeek stromen door het deelgebied Hesselsberg. De Bezoensbeek loopt door Stalkerheide, terwijl de Roelerbeek en Munsterbeek elkaar opvolgen in Roelerheide. Deze beken ontspringen op het Kempisch Plateau en stromen van noordoost naar zuidwest.

De kleinschalige beekdallandschappen bestaan uit een afwisseling van open en meer gesloten vegetaties. Ze vormen een belangrijk leefgebied voor tal van dieren, zoals dagvlinders, libellen, amfibieën, sprinkhanen, vleermuizen en verschillende moerasvogels.

Natuurbeheer
In de lagergelegen delen van het gebied richt het beheer zich op het ontwikkelen van een gevarieerd mozaïek van bloemrijke valleigraslanden, natte ruigtes, moerasvegetaties, bronbossen en broekbossen. Daarbij is er ook aandacht voor kleine landschapselementen.

Op de hoger gelegen gronden wordt gewerkt aan een gevarieerd complex van inheemse loofbossen, met bosranden en open plekken waar planten groeien die typisch zijn voor heideachtige omstandigheden.

Op de schop
De komende jaren staan er verschillende inrichtingsmaatregelen gepland. Via diverse projecten zal het landschap verder worden hersteld en versterkt.

In het deelgebied Hesselsberg wordt bijvoorbeeld een landduin hersteld in de Broekerbeekvallei. Op de flank van de heuvel wordt ook een zeldzaam jeneverbesstruweel uitgebreid.

Daarnaast wordt in de verschillende beekvalleien gewerkt aan landschapsherstel. Door het wegvallen van beheer zijn sommige plekken sterk verruigd. Minder waardevolle bosjes zullen daarom plaatsmaken voor open, bloemrijke valleigraslanden die belangrijk zijn voor een bijzondere flora en fauna.

Op veel percelen die Limburgs Landschap in het overgangsgebied heeft aangekocht, bleef nog oude infrastructuur achter van vorige gebruikers, zoals tuinrasters, kleine gebouwtjes van afgebroken weekendverblijven en grofvuil. Samen met lokale vrijwilligers wordt deze rommel opgeruimd zodat de natuur opnieuw alle ruimte krijgt.

Een ander knelpunt zijn de vele kunstmatige vijvers die vroeger bij weekendverblijven werden aangelegd in de beekvalleien. Daardoor is het landschap op sommige plaatsen sterk vergraven. De bedoeling is om een aantal van deze vijvers te dempen zodat het gebied opnieuw kan vernatten. Andere vijvers worden op een natuurlijke manier ingericht, zodat ze een geschikte leefplek vormen voor amfibieën en libellen.