Dat ze een neus hebben voor de natuur, is het minste wat je kan zeggen over de ecozoekhonden. Met hun sterke reukorgaan sporen ze bosmieren, kevers en hamsters op. “Ze zijn een waardevolle aanvulling voor de wetenschapper”, zegt hondentrainer Guido Franssens.
Maaseikenaar Guido Franssens is een van de trainers van ecozoekhonden. Net geen tien jaar geleden stapte hij met zijn springerpup Kikki in het project. “Ik las ergens dat het INBO (het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, red.) ging starten met de opleiding. Van de honderd mensen die zich inschreven, werden er dertig met hun hond uitgenodigd. Negen honden begonnen aan de opleiding, en er haakten nog enkele af. Vaak omdat het zeer intensief trainen is. Zeker die eerste jaren.”
Twee jaar duurt het minimaal voor de neus van de hond helemaal is scherpgesteld. “Wat een drugshond is voor de politie, is de ecozoekhond voor de wetenschapper”, zegt Guido. “We trainen altijd op wat de wetenschap vraagt. Maar het moeilijkste blijft de start. Je moet de hond aanleren wat hij moet aanwijzen en op welke manier. Uren en uren ben je daarmee bezig. Tien potten naast elkaar en maar in één zit die specifieke geur. In het begin is dat gewoon met een stukje rubber van de speelbal. Uiteindelijk wordt dat stukje rubber kleiner en kleiner en komt daar een natuurlijkegeur bij. Eens de hond de stiel onder de knie heeft, kan je hem heel veel aanleren.”
Springer Kikki is intussen een routinier geworden. “Ooit zijn we gestart met zoeken naar de hazelmuisnesten in Voeren. Later werden het de burchten van de Europese hamsters in Widooie. Voor die uitwerpselen gingen we bijvoorbeeld naar de GaiaZOO in Kerkrade. Daar kweekten ze deze hamsters. Ook op eikelmuis hebben we getraind.”
De neus van een springer is bijzonder goed ontwikkeld, maar Guido maakt zich sterk dat alle hondenrassen het kunnen. “Maar ecodetectie is alleen bruikbaar als de wetenschapper data nodig heeft van een soort. Zomaar iets gaan zoeken, heeft weinig nut.”
Drollen
Guido gaat intussen op vraag van het INBO op zoek naar wolvendrollen buiten het militaire domein. “Uren zijn we onderweg in een heel uitgestrekt domein. Kikki kan blijven zoeken, uren aan een stuk. Onvermoeibaar is ze.”
Omdat het speurwerk naar wolvendrollen vergelijkbaar is met zoeken naar een speld in de hooiberg, heeft Guido er voor zijn Kikki wel een element aan toegevoegd. “Opdat ik haar iets meer zou kunnen belonen voor het harde werk, ben ik ook beginnen te werken voor het Europese project MonitAnt. Dat wil op Europees niveau de nesten van rode bosmieren in kaart brengen.”
Springer Kiki kan uren aan een stuk zoeken. © Guido Franssens
Voor Kikki was het zoeken naar de mier een ‘kat in het bakkie’. “Tijdens een zoektocht vond ze tien mierennesten én een wolvendrol. Die beloningen, daar doet zo’n hond het voor. Zo hou ik haar scherp.”
Invasief
Voor goed opgeleide ecozoekhonden is er een waaier aan mogelijkheden. “Ze kunnen zoeken naar slachtoffers van windmolens, vleermuizen, invasieve rivierkreeften, steekmieren ... Intussen zien veel wetenschappers de ecozoekhond als een waardevolle aanvulling op het zoekwerk van de mens. Alleen zijn er weinig, voor Vlaanderen maar een vijftiental opgeleide honden en honden in opleiding. Dat is jammer, want het is een mooie hobby. En je helpt er niet alleen de wetenschap mee, maar ook je eigen lichaam, simpelweg door zoveel uren in de natuur te wandelen. Vandaar mijn oproep dat kandidaten zich altijd kunnen melden.”
Mireille Maes
© Dick Demey
